Debi İhtiyacının Belirlenmesi
Debi, birim zamanda sistemden geçmesi gereken su hacmini ifade eder ve genellikle metreküp/saat (m³/h) veya litre/dakika (l/min) cinsinden ölçülür. Başarılı bir debi hesaplama süreci, yapıda yaşayan kişi sayısı, günlük ortalama su tüketim miktarı ve eş zamanlılık faktörü gibi değişkenlerin formülarize edilmesine dayanır. Konutlarda kişi başı günlük su tüketimi standartlara göre ortalama 100-150 litre arasında kabul edilirken, bu rakam hastane, otel veya endüstriyel tesislerde çok daha yüksek seviyelere çıkabilmektedir. Sistem tasarlanırken toplam günlük tüketim miktarının doğrudan kullanılması hatalı bir yaklaşımdır; çünkü binadaki tüm kullanıcılar suyu aynı anda tüketmezler.
Eş Kullanım Faktörü ve Etkileri
Eş kullanım faktörü (Eşzamanlılık faktörü), bir binadaki tüm armatürlerin (musluk, duş, rezervuar vb.) aynı anda açılma olasılığını belirleyen istatistiksel bir katsayıdır. Daire sayısı arttıkça eş kullanım faktörü düşer. Örneğin, 10 daireli bir apartmanda bu katsayı 0.45 civarındayken, 100 daireli bir sitede 0.20 seviyelerine kadar inebilir. Bu katsayının doğru belirlenmesi, gereksiz yere büyük kapasiteli motorların seçilmesini engeller. Bu tür hesaplamalar yapılırken genellikle resmi standartlar ve yönergeler referans alınarak güvenli mühendislik marjları oluşturulur.
Basma Yüksekliği (mSS) Çözümlemesi
Kapasite analizinin ikinci ve en az debi kadar önemli olan aşaması, metre su sütunu (mSS) cinsinden ifade edilen basma yüksekliğinin hesaplanmasıdır. Basma yüksekliği basitçe, suyun depodan emildiği nokta ile tesisattaki en yüksek ve en uzak armatür arasındaki geometrik kot farkıdır. Ancak mühendislik uygulamalarında sadece statik yükseklik yeterli değildir. Tüketicinin konforlu bir kullanım sağlayabilmesi için en üst kattaki muslukta da en az 10 ila 15 mSS (1-1.5 bar) akma basıncına (işletme basıncı) ihtiyaç vardır. Buna ek olarak, suyun borular içindeki hareketi sırasında karşılaştığı dirençler de sisteme eklenmelidir.
Boru İçi Sürtünme Kayıpları
Su boru hattı boyunca ilerlerken iç çeperlere sürtünür ve enerji kaybeder. Bu sürtünme kayıpları; borunun çapına, malzemesine (PPRC, galvaniz, bakır vb.), suyun akış hızına ve hat üzerindeki dirsek, vana, çekvalf gibi armatürlerin (lokal kayıplar) sayısına bağlı olarak değişiklik gösterir. Dar çaplı borularda yüksek hızlarda akan su, ciddi sürtünme kayıpları yaratır ve cihazın daha fazla güç harcamasına neden olur. Tüm bu geometrik yükseklik, işletme basıncı ve sürtünme kayıpları toplanarak toplam manometrik basma yüksekliği (Hm) bulunur. Tesisatınız için bu hesaplamaları tamamladıktan sonra, uzun yıllar sorunsuz hizmet verecek sistem gereksinimlerinize uygun pompa çeşitleri arasından doğru modeli seçmek çok daha kolay olacaktır.
Doğru Pompa Tercihi ve Sıkça Sorulan Sorular
Hesaplamalar sonucunda elde edilen Q ve H değerleri bir araya getirilerek pompa eğrileri üzerinde çakıştırılır. Eğrinin çalışma noktasında en yüksek verimi veren model seçilir. Piyasada çok çeşitli markalar bulunmakla birlikte, malzeme kalitesi, servis ağı ve enerji verimliliği (IE3, IE4 motor sınıfları) göz önüne alındığında grundfos hidrofor ürün ailesi, zorlu yapı koşullarında dahi üstün performans sergilemektedir. Özellikle paslanmaz çelik çark ve difüzörlere sahip ürünler, korozyona karşı dirençli olup içme suyu hatlarında güvenle kullanılır. Bu denli kaliteli ekipmanların tedarik sürecinde Türkiye genelindeki güvenilir çözümler ve yaygın dağıtım ağı sayesinde yedek parça bulunabilirliği de güvence altına alınmaktadır.
Satın alma kararı kadar uygulamanın ve sonrasındaki bakım süreçlerinin de uzman ellerde yapılması elzemdir. Cihazların montajı sırasında emiş hattı çaplarının doğru ayarlanması, titreşim yutucu kompansatörlerin kullanılması ve panoların topraklanması gibi ince detaylar, sistemin ömrünü doğrudan belirler. Kurulum aşamasında yetkin ekiplerle çalışmak için yetkilendirilmiş satış ve danışmanlık noktaları tercih edilmelidir. İşletmeye alınan sistemin uzun yıllar aynı performansı gösterebilmesi için genleşme tankı membran kontrolleri, mekanik salmastra muayeneleri ve pano ayarlarının düzenli yapılması gerekir; bu bağlamda profesyonel bakım ve onarım hizmetleri sağlayan yetkili birimlerden periyodik destek almak kritik bir adımdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hidrofor şalteri neden sürekli devreye girip çıkıyor?
Bu sorunun en temel nedeni genellikle genleşme tankındaki (membran) hava basıncının düşmesi veya membranın patlamış olmasıdır. Tesisatta ufak su sızıntıları olması durumunda da basınç hızla düşeceği için cihaz sürekli çalışmaya tetiklenebilir. Sisteminizin hava ayarlarının kontrol edilmesi gerekmektedir.
Frekans konvertörlü sistemlerin avantajı nedir?
Frekans konvertörlü sürücüler, motorun devrini binadaki anlık su kullanımına göre anlık olarak artırıp azaltır. Klasik sistemler gibi dur-kalk yapmak yerine sürekli değişken devirde çalışarak sistem basıncını sabit tutar, borulardaki koç vuruşunu engeller ve %40'a varan elektrik tasarrufu sağlar.
Eski binamızdaki su basıncı çok düşük, sadece pompayı büyütmek sorunu çözer mi?
Sadece motor gücünü artırmak kesin bir çözüm değildir ve genellikle tesisat için tehlikelidir. Eski tesisatlarda boru çapları daralmış veya kireçlenmiş olabilir. Kapasite büyütüldüğünde artan basınç, eski borularda patlaklara yol açabilir. Bu nedenle mühendislik hesaplaması ve tesisatın durumu bir bütün olarak değerlendirilmelidir.
POYAN Mühendislik olarak vurgulamak isteriz ki; binanız için en uygun su basınçlandırma çözümünü seçmek, yalnızca bir ekipman satın alma işlemi değil, titiz mühendislik hesaplamalarına dayanan bir tasarım sürecidir. Eş kullanım faktörleri ve sürtünme kayıpları doğru analiz edilerek kurgulanan sistemler, sizlere hem uzun yıllar kesintisiz konfor sunacak hem de enerji giderlerinizi minimum seviyede tutacaktır.
